Max havelaar

Beginregels uit Max Havelaar gegraveerd in herdenkingsmunt

Schrijver Harry Mulisch verrichtte vandaag de Eerste Slag van het ‘Max Havelaar Vijfje'. Bijzonder aan deze herdenkingsmunt is dat er gebruik is gemaakt van de allernieuwste technische mogelijkheden. Zo zijn op de keerzijde de beginregels van het boek Max Havelaar van Multatuli gegraveerd in microscopisch kleine lettertjes. Deze herdenkingsmunt verschijnt naar aanleiding van de eerste druk 150 jaar geleden. De nieuwe vijf-euroherdenkingsmunt is geslagen door de Koninklijke Nederlandse Munt in opdracht van het ministerie van Financiën. Demissionair minister Jan Kees de Jager trad op als gastheer. Het ‘Max Havelaar Vijfje' is een wettig betaalmiddel in Nederland.

In mei 1860 verscheen de befaamde roman ‘Max Havelaar, of de Koffieveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy' van Eduard Douwes Dekker die door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde werd uitgeroepen tot het belangrijkste Nederlandstalige letterkundige werk aller tijden. Douwes Dekker schreef zijn roman onder de pseudoniem ‘Multatuli', wat betekent ‘ik heb veel leed gedragen'. Multatuli stelt de behandeling van de plaatselijke bevolking door Nederlandse en Nederlands-Indische bestuurders aan de kaak in de toenmalige Nederlandse kolonie Indonesië. Dat zijn werk nog steeds actueel is blijkt wel uit het feit dat veel boeren in ontwikkelingslanden, ondanks hun harde werk, tot op de dag van vandaag dikwijls niet goed betaald worden. Daarom werd in 1988 Stichting Max Havelaar opgericht, de organisatie achter het onafhankelijke keurmerk voor Fairtrade. Dit keurmerk garandeert dat de producten onder goede omstandigheden, met respect voor het milieu zijn vervaardigd en boeren een eerlijke prijs ontvangen. In Nederland zijn er inmiddels meer dan 300 producten verkrijgbaar met het Max Havelaar keurmerk zoals koffie, wijn, fruit, chocolade, bloemen en katoen. 

De munt is in alle opzichten de optelsom van innovatieve technologieën. Op de keerzijde van de munt staat de eerste alinea van het boek Max Havelaar gegraveerd. De lasergestuurde graveermethode maakt detaillering mogelijk in handgeschreven miniletters. Daar overheen veroorzaakt een gegraveerde kroontjespen vanuit het middelpunt van de munt een uitwaaierende waterrimpeling, wat de golf van bewustwording verbeeldt, die het boek in de maatschappij teweegbracht. Op de voorzijde staat het portret van Koningin Beatrix. Zij is vormgegeven door het gebruik van minuscule vierkante kubusjes. Een soort ruimtelijke 'pixels'. Deze kubusjes zijn verschillend gekanteld, waardoor ze licht op verschillende manieren reflecteren. Hierdoor wordt het portret van de koningin zichtbaar en verandert voortdurend door wisselende lichtval.

"Het was heel bijzonder om een soort minisculptuur te kunnen maken met zo'n waardevol onderwerp", zegt computerkunstenaar Eelco Brand, ontwerper van het ‘Max Havelaar Vijfje'. "De keerzijde verbeeldt de kracht van het geschreven woord. Hiervoor heb ik uitwaaierende waterkringen gebruikt, op de munt letterlijk veroorzaakt door het aantippende puntje van een kroontjespen. Deze organische kant staat tegenover de meer digitale aanpak van de voorzijde. Bij de beeltenis van Koningin Beatrix heb ik de nieuwste mogelijkheden van 3D-software gebruikt. Ik heb de pixels waaruit een digitaal beeld is opgebouwd, vertaald naar kleine kubusjes. Door de kubusjes onderling verschillend te draaien, ontstaat een glansreflectie waardoor de afbeelding oplicht. Ik heb geprobeerd op deze munt evenwicht te krijgen tussen het digitale karakter van 3D-ontwerpen en het menselijke van het geschreven woord."

Bestel het Max Havelaar vijfje
Van ieder Max Havelaar vijfje dat via deze link besteld wordt, zal 0,50 cent geinvesteerd worden in Fairtrade koffieprojecten in Haiti. Lees meer over deze projecten >>

Lees meer over 150 jaar Max Havelaar >>
Bestel hier de hertaling van Max Havelaar door G. van Es >>
Job Cohen heeft het Max Havelaar luisterboek ingesproken >>