Max havelaar

Helaas niet. Nauw verbonden met oneerlijke handel zijn er grote ecologische en sociale problemen. Zo zorgen zware bestrijdingsmiddelen tijdens de katoenteelt voor veel milieuverontreiniging. Katoen wordt daarom weleens betiteld als het meest vervuilende gewas op aarde. Daarnaast is kinderarbeid een groot sociaal probleem.

Veel problemen in de katoenteelt zijn terug te voeren op armoede. Door katoen te verhandelen onder eerlijke handelsvoorwaarden krijgen arme boeren de kans om milieuproblemen en sociale achterstand zelf aan te pakken. De regels van het Max Havelaar keurmerk voor katoen wijzen de weg.

Het Max Havelaar keurmerk voor Fairtrade helpt boeren bij overschakeling op biologische landbouw.

Katoen wordt wel eens betiteld als het meest vervuilende gewas op aarde. Volgens berekeningen van PAN-UK, het Pesticides Action Network, is ongeveer 10% van de milieuverontreiniging met chemicaliën op aarde terug te voeren op de katoenteelt.

Bestrijdingsmiddelen kunnen van chemische of biologische aard zijn. De katoenteelt wordt geplaagd door vele ziekten en insecten, zeker als er sprake is van monocultuur op grote plantages. Maar ook kleine boeren voeren een onvermoeibaar gevecht tegen wat in West Afrika wel de ‘ravageurs' wordt genoemd. Het gaat hier om torren, rupsen en vlindertjes, met de beruchte helicoverpa als belangrijkste soort. Om het gewas te beschermen moet er in verschillende fasen van ontwikkeling van de katoenplant gespoten worden, met verschillende middelen.

In de VS, Brazilië en de meer gemechaniseerde plantages in Azië gebeurt dit sprayen machinaal. Elders in Azië en in Afrika gaat de boer er op uit met een handpompje om de container op zijn rug op de akker leeg te spuiten. Vaak heeft hij een masker op en handschoenen aan, vaak ook niet. De chemische middelen zijn duur en ze worden bovendien vaak te overvloedig en onoordeelkundig gebruikt. Hoewel het spuiten door mannen gebeurt, worden ook vrouwen en kinderen blootgesteld aan de chemicaliën, wat tot allerlei problemen kan leiden. Kinderen gaan vaak hoesten en ontwikkelen huidziektes. Bij zwangere vrouwen die in aanraking komen met de chemicaliën komen miskramen voor.

Een bijkomend probleem is dat de voedselgewassen op de naastgelegen akker ook hun lading krijgen; soms is dat zelfs met opzet omdat ook daar insecten en ziektes voorkomen. Residuen van de chemicaliën blijven vervolgens achter in de maïs, bonen en tomaten die dienen voor menselijke consumptie.

De Fairtrade voorwaarden eisen een verantwoorde omgang met het milieu. Dat betekent onder meer dat het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen wordt teruggedrongen. Een lange lijst middelen is zelfs verboden. Boeren worden gestimuleerd om hun landbouwpraktijk stap voor stap te verbeteren. De baten uit Fairtrade helpen om deze aanpassingen financieel behapbaar te maken. Als dat mogelijk is kiezen veel organisaties ervoor totaal over te schakelen naar organische bemesting en biologische gewasbescherming. 
 
Het Max Havelaar keurmerk bestrijdt kinderarbeid in de katoenteelt.

Eén van de ernstigste uitwassen van armoede in de katoenteelt is de exploitatie van kinderen. Bekend zijn de beelden van jonge kinderen in Uzbekistan die wieden en oogsten in plaats van naar school te gaan. Minder bekend is dat volgens verschillende onderzoeken 6 van de 7 grootste producerende landen, waaronder ook een land als Turkije, zich bedienen van kinderarbeid.

In West-Afrika worden kinderen vaak voor langere tijd uitgeleend aan bekenden of verre familieleden, zodat er minder monden te voeden zijn. De geluksvogels onder die kinderen kunnen dan naar school, maar dat zijn er relatief weinig. Als er geld voor de kinderen wordt betaald is de grens met kinderhandel moeilijk te trekken. Naar schatting enkele honderdduizenden kinderen werken in West-Afrika op de katoenvelden. In de meeste gevallen wordt er alleen meegeholpen in de drukke perioden, met wieden en plukken. Soms is dat op een acceptabele manier met schoolgang te combineren. Maar veel kinderen, zowel jongens als meisjes, zien nooit een school van binnen.